Diyarbakır’ı Diyarbakır yapan unsurların başında, siyah bazalt surların hemen eteklerinde uzanan Hevsel Bahçeleri gelir. Dicle Nehri ile surlar arasında yer alan bu verimli alan, yalnızca bir doğa parçası değil; binlerce yıldır kentin yaşamını besleyen, tarih ile doğayı aynı çizgide buluşturan eşsiz bir kültürel peyzajdır. Şehri yukarıdan izlediğinizde görünen bu yeşil kuşak, Diyarbakır’ın sert taş dokusuna nefes aldıran sessiz bir denge unsurudur.
Bugün Diyarbakır gezilecek yerler listesinde özel bir yere sahip olan Hevsel Bahçeleri, yavaşlamayı seven, manzarayla düşünmeyi tercih eden gezginler için güçlü bir durak sunar. Burası yüksek sesli bir gezi noktası değil; aksine, kentin binlerce yıllık hafızasını uzaktan izleyebileceğiniz sakin bir eşiktir.
1. Hevsel Bahçeleri Nerede, Nasıl Gidilir?
| Ortalama fiyatlar | Seyahat önerisi |
|---|---|
| Diyarbakır uçak biletleri 2100 TL’den* başlıyor. | Diyarbakır uçak bileti fiyatlarını Yolcu360 ile karşılaştırabilirsiniz. |
| Diyarbakır’da günlük kiralık araçlar 1500 TL’den* başlıyor. | Diyarbakır araç kiralama fiyatlarını Yolcu360 ile karşılaştırabilirsiniz. |
Fiyatlar genel bilgilendirme amaçlıdır, net ücretleri rezervasyon aşamasında görüntüleyebilirsiniz.
Hevsel Bahçeleri, Diyarbakır’ın Sur ilçesinde; Diyarbakır Surları ile Dicle Nehri arasında uzanan geniş bir yeşil banttır. Şehir merkezine oldukça yakın konumuyla, Diyarbakır gezisinde ulaşımı en kolay duraklardan biridir.
Yol Tarifi
- Mesafe: Sur içinden bakış noktalarına yürüyerek 10–20 dakika
- Şehir merkezi – Sur: Yaklaşık 3–4 km
- Süre: Özel araçla 10–15 dakika
Sur içindeki Keçi Burcu, Mardin Kapı ve çevresi; Hevsel Bahçeleri’ni panoramik olarak görmek için en çok tercih edilen noktalardır. Araçla geliyorsanız, Sur çevresindeki park alanlarını kullanıp kısa bir yürüyüşle seyir noktalarına ulaşabilirsiniz. Toplu taşıma seçenekleri Sur’a kadar rahat olsa da, manzara noktaları için kısa yürüyüşler gerekir.
Hava yolu ile ulaşım: Buraya hava yoluyla gelecekseniz Diyarbakır Havalimanı’na iniş yapacaksınız. Havalimanı, şehir merkezine yaklaşık 10 km mesafededir. Havalimanından Sur’a geçmek özel araç veya taksiyle 15 – 20 dakika sürer. Şehri rahatça gezmek ve Sur içindeki farklı burçlara uğramak isteyenler için araç kiralama pratik bir seçenektir.
Ne Zaman Gidilmeli: Sabah saatlerinde Dicle yönünden gelen ışık, bahçelerin dokusunu daha net gösterir.
Yolcu360 Notu: En etkileyici manzaralar Keçi Burcu ve Mardin Kapı hattından yakalanır; rotanızı bu iki noktayı kapsayacak şekilde planlayabilirsiniz.
2. Hevsel Bahçeleri Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Diyarbakır’ın kalbinde, tarihin doğayla buluştuğu Hevsel Bahçeleri, yalnızca bir yeşil alan değil; 8 bin yıldır kesintisiz yaşamın sürdüğü bir “bereket hafızası.” Bu eşsiz coğrafyayı keşfetmeden önce bilmeniz gerekenleri, en güncel ve akıcı haliyle sizin için derledik.
- UNESCO tescilli miras: 2015 yılında Diyarbakır Surları ile birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne giren Hevsel Bahçeleri, insanlık tarihinin en eski ve en uzun süreli kullanılan tarım alanlarından biri olarak kabul ediliyor.
- Doğal yaşam koridoru: Yaklaşık 700 hektarlık geniş bir alana yayılan bahçeler; yalnızca tarım alanı değil, 180’den fazla kuş türüne, su samurlarına, tilkilere ve sincaplara ev sahipliği yapan güçlü bir ekosistem. Mezopotamya’nın önemli kuş göç rotalarından biri de buradan geçiyor.
- 8 bin yıllık tarım geleneği: Dicle Nehri’nin taşıdığı zengin alüvyonlarla beslenen topraklar, Roma’dan Osmanlı’ya kadar pek çok medeniyetin Diyarbakır’ın gıda ihtiyacını karşılamasını sağlamış. Ünlü Diyarbakır karpuzu da dâhil olmak üzere, kentin meyve – sebze kültürünün kalbi yüzyıllardır burada atıyor. Mimari değişse de tarımsal işlev hiç değişmemiş.
- Doğal klima etkisi: Hevsel Bahçeleri, Diyarbakır’ın yazın yükselen sıcaklarında kente nefes aldıran bir doğal akciğer görevi görüyor. Dicle’den gelen serinlik ve yoğun ağaç dokusu, şehir merkezindeki termal dengeyi destekliyor.
- Meşhur “Hevsel marulu”: Bahçelerin en ikonik ürünü olan Hevsel marulu, özellikle kış aylarında yetişiyor ve yerel mutfakta önemli bir yere sahip. Burada hâlâ geleneksel yöntemlerle, kimyasal müdahale olmadan üretim yapılıyor.
Güneydoğu Anadolu turu düşünüyorsanız bu yazımız ilginizi çekebilir.
3. Hevsel Bahçeleri’nin Hikayesi
Hevsel Bahçeleri’nin hikayesi, Diyarbakır’ın kuruluş hikayesiyle paralel ilerler. Antik çağlardan itibaren Dicle Nehri’nin taşkınlarıyla beslenen bu alan, kentin tarımsal omurgasını oluşturmuştur. Üzüm bağları, bostanlar ve meyve ağaçlarıyla dolu bu bahçeler, yüzyıllar boyunca Diyarbakır’ın sofralarını beslemiş; aynı zamanda ticaretin sürekliliğini sağlamıştır.
Osmanlı döneminde Hevsel Bahçeleri’nin korunmasına özel önem verilmiş, bahçelerin kente ait ortak bir değer olduğu vurgulanmıştır. Cumhuriyet döneminde ise bu alanın yalnızca tarımsal değil, kültürel ve ekolojik bir miras olduğu daha net anlaşılmıştır. Atatürk’ün Diyarbakır ziyareti sırasında Hevsel Bahçeleri’ne dikkat çektiğine dair anlatılar, bu bilincin erken dönemlerde de var olduğunu gösterir.
4. Hevsel Bahçeleri Çevresinde Gezilecek Yerler
Hevsel Bahçeleri’ni tek başına düşünmek eksik kalır. Bu eşsiz yeşil alan, Diyarbakır’ın en güçlü tarihi yapılarıyla çevrili bir açık hava sahnesi gibidir. Bahçelere bakan her nokta, size kentin binlerce yıllık hikâyesini farklı bir açıdan anlatır. Gezinizi planlarken aşağıdaki durakları mutlaka rotanıza eklemenizi öneririz.
Diyarbakır Surları
Diyarbakır Surları, Hevsel Bahçeleri’ni yukarıdan izleyebileceğiniz en etkileyici noktalara ev sahipliği yapar. Siyah bazalt taşlardan inşa edilen bu devasa savunma hattı, bahçelerle birlikte düşünüldüğünde kentin neden bu noktada kurulduğunu açıkça gösterir. Surlar üzerinde yürürken bir yanda taşın sertliği, diğer yanda Hevsel’in yeşili size eşlik eder.
Önerimiz: Surlar boyunca kısa yürüyüşler yaparak farklı burçlardan manzarayı izleyin; her açı bahçeleri farklı bir karakterle gösterir.
Keçi Burcu
Hevsel Bahçeleri’ni panoramik olarak görmek isteyenlerin ilk durağı Keçi Burcu olur. Dicle Nehri’ne hâkim konumu sayesinde hem bahçeleri hem de nehir hattını aynı karede görebilirsiniz. Gün batımına yakın saatlerde buradan izlenen manzara, Diyarbakır gezisinin en akılda kalan anlarından biridir.
Önerimiz: Fotoğraf çekmeyi seviyorsanız, gün batımından yaklaşık yarım saat önce burada olun.
Gazi Köşkü
Hevsel Bahçeleri’nin hemen karşı yamacında yer alan Gazi Köşkü, Atatürk’ün Diyarbakır ziyaretlerinde konakladığı tarihi yapılardan biridir. Köşkün bahçesinden bakıldığında Hevsel’in yeşil dokusu ve Dicle Nehri birlikte izlenir. Burası, Hevsel’in yalnızca tarımsal değil, kültürel bir değer olarak da algılandığını hissettiren duraklardan biridir.
Önerimiz: Köşk çevresi, Hevsel Bahçeleri’ni daha sakin ve kalabalıktan uzak izlemek isteyenler için idealdir.
On Gözlü Köprü
Dicle Nehri üzerinde yer alan On Gözlü Köprü, Hevsel Bahçeleri ile kentin suyla kurduğu ilişkiyi en net biçimde gösteren yapılardan biridir. Köprü çevresinden bakıldığında, Hevsel Bahçeleri’nin nehirle nasıl iç içe yaşadığı açıkça görülür. Tarih, doğa ve su burada tek bir manzara hâline gelir.
Önerimiz: Sabah erken saatlerde köprü çevresi daha sakin olur; yürüyüş ve fotoğraf için idealdir.
Sur İçi Sokaklar ve Seyir Noktaları
Hevsel Bahçeleri’ni gezmenin en keyifli yollarından biri de Sur içindeki sokaklarda kaybolmaktır. Dar sokaklardan ilerleyip bir anda bahçelere bakan bir seyir noktasına çıkmak, Diyarbakır’ın sürprizlerinden biridir. Bu yürüyüşler sırasında hem sur içi yaşamı gözlemler hem de Hevsel’i farklı açılardan izlersiniz.
Önerimiz: Rahat ayakkabı tercih edin; Sur içi yürüyüşleri kısa ama bol duraklı olur.
Diyarbakır hakkında detaylı bilgi için şehir rehberimize göz atın.
Ekonomik ve keyifli Hevsel Bahçeleri gezisi için Yolcu360 mobil uygulamasını indirin:
